امر به معروف مقدم است یا نهی از منکر؟!


عقیق:استاد محسن قرائتی در تفسیر نور به ارائه «نکات ناب» و «پیام های زیبای آیات قرآن کریم» پرداخته که حوزه نیوز در این نوشتار، آیه ۱۰۴ سوره مبارکه آل عمران را در قالب مجموعه «قطره ای از دریا» ارائه می نماید.

* آیه               

وَلْتَکُنْ مِنْکُمْ أُمَّهٌ یَدْعُونَ إِلَى الْخَیْرِ وَیَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَیَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْکَرِ ۚ وَأُولَئِکَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ‏

* ترجمه                      

و از میان شما باید گروهى باشند که (دیگران را) به خیر دعوت نمایند و امر به معروف و نهى از منکر کنند و آنها همان رستگارانند.

* نکته ها                     

قرارگرفتن آیه مربوط به امر به معروف و نهى از منکر در میان دو آیه‏ اى که دستور اتّحاد و یکپارچگى مى ‏دهد، شاید از آن رو باشد که در نظام اجتماعىِ متفرّق و از هم پاشیده، یا قدرت دعوت به خیر و معروف وجود ندارد و یا اینکه چنین دعوت ‏هایى مؤثّر و کارساز نیست.

امر به معروف و نهى از منکر، به دو صورت انجام مى ‏شود:

۱- به عنوان وظیفه ‏اى عمومى و همگانى که هرکس به مقدار توانایى خود باید به آن اقدام نماید.

۲- وظیفه‏ اى که یک گروه سازمان یافته و منسجم آن را به عهده دارد و با قدرت، آن را پى ‏مى‏ گیرد. چنانکه اگر راننده ‏اى در خیابان خلاف کند، هم سایر رانندگان با چراغ و بوق به او اعتراض مى ‏کنند و هم پلیس راهنمایى براى برخورد قاطع با متخلّف وارد صحنه مى‏ شود.

درباره امر به ‏معروف و نهى از منکر، روایات بسیارى آمده که از نقل آنها صرف ‏نظر و به این مقدار بسنده مى‏ کنیم که على علیه السلام فرمود: اگر امر به معروف و نهى از منکر ترک شود، کارهاى نیک و خیر، تعطیل و اشرار و بَدان مسلّط مى ‏شوند. [۱]

* پیام ها                      

۱- در جامعه اسلامى، باید گروهى بازرس و ناظر که مورد تأیید نظام هستند، بر رفتارهاى اجتماعى مردم نظارت داشته باشند. «ولتکن منکم امّه»

۲- اصلاح جامعه و جلوگیرى از فساد، بدون قدرتِ منسجم و مسئول مشخّص امکان ندارد. «منکم امّه»

۳- دعوت‏کننده ‏ى به خیر و معروف باید اسلام‏شناس، مردم‏ شناس و شیوه ‏شناس باشد. لذا بعضى از امّت این وظیفه را به عهده دارند، نه همه آنها. «منکم ‏امّه»

۴- دعوت به خیر و امر به معروف و نهى از منکر، باید به صورت دائمى باشد، نه موسمى و موقّتى. [۲] «یدعون، یأمرون، ینهون»

۵ – امر به معروف، بر نهى از منکر مقدّم است. اگر راه معروف ‏ها باز شود، زمینه براى منکر کم مى‏ گردد. «یأمرون بالمعروف و ینهون عن المنکر»

۶- کسانى که براى رشد و اصلاح جامعه دل مى ‏سوزانند، رستگاران واقعى هستند وگوشه ‏گیرانِ بى‏ تفاوت را از این رستگارى سهمى نیست. «اولئک هم‏المفلحون»

۷- فلاح و رستگارى، تنها در نجات و رهایى خود خلاصه نمى ‏شود، بلکه نجات و رشد دیگران نیز از شرایط فلاح است. «یأمرون، ینهون، اولئک هم المفلحون»

 

پی نوشت:

۱۳۰) نهج ‏البلاغه، نامه ۴۷

۱۳۱) فعل مضارع، نشانه ‏ى استمرار است.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

code