بهترین عمل برای تحقق آیه “لَنْ تَنالُوا الْبِرَّ حَتَّی تُنْفِقُوا مِمَّا تُحِبُّونَ”


عقیق:استاد محسن قرائتی در تفسیر نور به ارائه «نکات ناب» و «پیام
های زیبای آیات قرآن کریم» پرداخته که حوزه نیوز در این نوشتار، آیه ۹۲
سوره مبارکه آل عمران را در قالب مجموعه «قطره ای از دریا» ارائه می نماید.

* آیه               

لَنْ تَنالُوا الْبِرَّ حَتَّی تُنْفِقُوا مِمَّا تُحِبُّونَ وَ ما تُنْفِقُوا مِنْ شَیْ‏ءٍ فَإِنَّ اللَّهَ بِهِ عَلیمٌ

* ترجمه                      

هرگز به نیکى دست نمى‏ یابید، مگر آنکه از آنچه دوست دارید،
(در راه خدا) انفاق کنید و بدانید هر چه را انفاق کنید، قطعاً خداوند به آن
آگاه است.

* نکته ها                     

کلمه‏ ى «بِرّ» به خیر و برکت گسترده، و زمینى که براى کشت و
زراعت و یا سکونت مهیّاست، گفته مى‏ شود. همچنین به گندم که غذاى عموم
انسان‏ ها و انواع حیوانات است، «بُرّ» گفته مى‏ شود.

با توجّه به اشتقاق لغوى «برّ» که به معناى توسعه در خیر است؛
در قرآن، ایمان و عمل صالح و جهاد و نماز و وفاى به عهد، از نمونه ‏هاى
بِرّ معرفى شده‏اند.[۱]

همگان توصیه شده‏ اند که در انجام «برّ» همدیگر را یارى کنند.
«تعاونوا على البرّ» و در این [۲] آیه نیز مى ‏فرماید که شما هرگز به این
گوهر گرانبها نمى‏ رسید، مگر آنکه از آنچه دلپسند شماست و آن را دوست مى
‏دارید، انفاق کنید.

– نمونه ‏هایى از انفاق مؤمنان

۱- ابوطلحه انصارى، بیشترین درختان خرما را در مدینه داشت و
باغ او محبوب ‏ترین اموالش بود. این باغ که روبروى مسجد پیامبر صلى الله
علیه وآله واقع شده بود، آب زلالى داشت. رسول‏ خدا صلى الله علیه وآله گاه و
بى‏گاه وارد آن باغ مى‏شد و از چشمه‏ى آن مى‏ نوشید.

این باغِ زیبا و عالى، درآمد کلانى داشت که مردم از آن سخن
مى‏ گفتند. وقتى آیه نازل شد که «لن‏ تنالوا البرّ حتى…» او خدمت پیامبر
رسید و عرض کرد: محبوب ‏ترین چیزها نزد من این باغ است، مى‏ خواهم آن را در
راه خدا انفاق کنم. پیامبرصلى الله علیه وآله فرمود: تجارت خوبى است،
آفرین بر تو، ولى پیشنهاد من آن است که این باغ را به فقراى فامیل و بستگان
خویش دهى. او قبول کرد و باغ را بین آنان تقسیم نمود.

۲- مهمانی [۳] بر ابوذر وارد شد، ابوذر گفت: چون من گرفتارى
دارم، شما خودتان یکى از شتران مرا نحر و غذا تهیه کنید. آنها شتر لاغرى را
انتخاب کردند. ابوذر ناراحت شد و پرسید: چرا شتر فربه و چاق را نیاوردید؟
گفتند: آن را براى نیاز آینده تو گذاشتیم. ابوذر فرمود: روز نیاز من روز
قبر من است.[۴]

۳- وقتى فاطمه زهرا علیها السلام را در شب عروسى به خانه شوهر
مى ‏بردند، فقیرى از حضرت پیراهن کهنه ‏اى خواست. فاطمه زهرا علیها السلام
به یاد این آیه «لن تنالوا البر…» همان پیراهن نوى عروسیش را انفاق کرد.

۴- عبداللّه ‏بن جعفر، غلام سیاهى را دید که در باغى کارگرى
مى ‏کند، به وقت غذا سگى وارد باغ شد و در برابر غلام نشست. غلام لقمه‏اى
به او داد، باز سگ با نگاه خود تقاضاى غذا کرد، غلام غذاى خود را لقمه لقمه
به او داد تا تمام شد. از او پرسید: خودت چه مى ‏خورى؟ گفت: من امروز سهمى
ندارم. پرسید: چرا این کار را کردى؟ گفت: این سگ از راه دور آمده و گرسنه
بود. عبداللّه از فتوّت این غلام تعجّب کرد. آن باغ و غلام را خرید، غلام
را آزاد کرد و باغ را به او بخشید.[۵]

در احادیث ذیل این آیه مى ‏خوانیم که راه رسیدن به برّ، کمک به والدین است قبل از درخواست آنان، گرچه بى ‏نیاز باشند.[۶]

امام صادق ‏علیه السلام به مفضل ‏بن عمر فرمود: از پدرم شنیدم
که مى ‏فرمود: کسى که سال بر او بگذرد و از مال خود، کم یا زیاد به ما
نرساند، خداوند روز قیامت به او نظر نمى‏ کند، مگر آنکه او را ببخشد.

اى مفضل! این تکلیفى است که خداوند آن را بر شیعیان لازم کرده
آنگاه که در کتاب خود مى ‏فرماید: «لن تنالوا البرّ…» پس ما برّ و تقوى و
راه هدایت هستیم.[۷]

* پیام ها                      

۱- یگانه راه رسیدن به مقام نیکوکاران، انفاق خالصانه از امور مورد علاقه است، نه فقط ذکر و دعا. «لن تنالوا البرّ…»

۲- در مکتب اسلام، هدف از انفاق تنها فقرزدایى نیست، بلکه رشد
انفاق کننده نیز مطرح است. دل کندن از محبوب ‏هاى خیالى و شکوفاشدن روح
سخاوت، از مهم ‏ترین آثار انفاق براى انفاق کننده است. «لن تنالوا البرّ»

۳- دلبستگى به دنیا سبب محروم شدن از رسیدن به مقام برّ است. «لن تنالوا البرّ»

۴- سعادتِ فرد در سایه نگاه اجتماعى و کریمانه اوست. «لن‏‌تنالوا البرّ حتّى ‏تنفقوا»

۵ – بهترین چیز دوست داشتنى براى انسان «جان» است. پس شهدا که
جان خود را در راه خدا مى ‏دهند، به بالاترین مقام بِرّ مى‏ رسند. «تنفقوا
مما تحبّون»

۶- آنچه را که خود دوست مى‏ دارى انفاق کن، نه آنچه را که
بینوایان دوست مى ‏دارند. زیرا ممکن است فقرا به جهت شدّت فقر، به اشیاى
ناچیز نیز راضى باشند. «ممّا تحبّون»، نه «ممّایحبّون»

۷- انسانى که تربیت الهى یافته، اسیر مال و ثروت نیست، بلکه حاکم بر آنهاست. «تنفقوا ممّا تحبّون»

۸ – در انفاق، اصل کیفیّت است، نه کمیّت. «ممّاتحبّون»

۹- اسلام، مکتب انسان دوستى است نه مال دوستى. «تنفقون مما تحبون»

۱۰- در انفاق نه افراط و نه تفریط، تنها بخشى از آنچه را دوست دارى، انفاق کن. «ممّا تحبّون»

۱۱- محبّت به مال در نهاد هر انسانى هست: «ممّا تحبّون» آنچه
خطرناک است، شدّت محبّت است که مانع انفاق شود. «و انّه لحبّ الخیر لشدید»
[عادیات، ۸]

۱۲- مهم انفاق است حتّى اگر اندک باشد. «و ما تنفقوا من شى‏ء» آرى یک برگ زرد روى آب، مى ‏تواند کشتى صدها مورچه شود.

۱۳- حال که خداوند انفاق ما را مى ‏بیند، چرا در کمّ و کیف آن کوتاهى کنیم؟ بیایید بهترین ‏ها را انفاق کنیم. «فان اللّه به علیم»

 

پی نوشت:



۱) لیس البِرّ اَن تولّوا وُجوهکم قِبل المَشرق و المَغرب و
لکنّ البِرّ مَن آمَنَ بِاللّه والیَومِ الآخَر و الملائِکه و الکتاب و
النَبیّین و آتَى المالَ على‏ حَبّه ذوِى القُربى‏ و الیَتامى‏ و المَساکین
و ابن ‏السبیل و السائلین و فِى الرّقاب و اقامَ الصّلوه و آتَى الزّکوه و
المُوفون بعَهدِهم اذا عاهَدوا و الصّابِرین فِى البَأساء و الضّرّاء و
حینَ البَأس اولئک الّذین صَدَقوا و اولئک هم المتّقون» بقره، ۱۷۷٫



۲) مائده، ۲



۳) تفسیر کبیر و مجمع ‏البیان ؛ صحیح‏ بخارى، ج‏۲، ص‏۸۱



۴) تفسیر مجمع ‏البیان



۵) تفسیر المنار، ج‏۳، ص‏۳۷۶ به نقل از احیاء العلوم



۶) کافى، ج‏۲، ص ۱۵۷



۷) تفسیر عیّاشى، ج‏۱، ص‏۱۸۲

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

code