صفات و نشانه های خاشعین


عقیق:پایگاه اطلاع رسانی دفتر حضرت آیت الله مکارم شیرازی، شرح دعاهای روزانه ماه مبارک رمضان را از منظر معظم له منتشر می سازد که رسانه رسمی حوزه آن را انعکاس خواهد داد.

 

دعای روز پانزدهم ماه مبارک رمضان

«اللهُمَّ ارْزُقْنى‏ فیهِ‏ طاعَهَ الْخاشِعینَ، وَاشْرَحْ فیهِ صَدْرى‏ بِانابَهِ الْمُخْبِتینَ، بِامانِکَ یا امانَ‏ الْخآئِفین؛ خدایا در این ماه اطاعتى همانند فروتنان را روزیم کن، و با توبه خاضعانه سینه‏‌ام را گشاده‏‌دار، به ایمنیت اى ایمن‌بخش ترسیدگان». ‏[۱]

بازخوانی ابعاد روزی معنوی، معناشناسی خشوع؛ ویژگی های متواضعان ، حقیقت خشوع و بندگی، آداب و احکام عذرخواهی و عذرپذیری و نقش سازنده خوف در بازدارندگی از جمله نکات کلیدی است که در دعای روز پانزدهم ماه مبارک رمضان مورد توجه قرار گرفته است.

 

روزى تنها به معنى مواهب مادى نیست

روزى معنى وسیعى دارد که روزی­هاى معنوى را نیز در بر مى‏گیرد، بلکه روزى اصلى همین روزى معنوى است، در دعاها تعبیر به رزق در مورد روزی هاى معنوى بسیار به کار رفته است،به عنوان نمونه در مورد حج مى‏گوئیم: « اللَّهُمَّ ارْزُقْنِی حَجَّ بَیْتِکَ الْحَرَامِ؛ خدایا مرا روزى کن حج بیت الحرام را».[۲]

 

مفهوم خشوع در قرآن

«خشوع‏» به معناى حالت تواضع و ادب جسمى و روحى است که در برابر شخص بزرگ یا حقیقت مهمى در انسان پیدا مى‏شود، و آثارش در بدن ظاهر مى‏گردد.[۳]،[۴]

خداوند در قرآن لفظ خشوع‏ را براى زمین­هاى بى‏گیاه و خشک که فاقد حیات هستند، اطلاق کرده، یعنى‏ انسان خاشع هم در برابر خداوند و عظمت او، مرده و فاقد تحرک است.[۵]

 

صفات و نشانه های خاشعین در کلام وحی

در قرآن کریم آمده است: «وَ کانُوا لَنا خاشِعِینَ[۶]‏؛و آنها همواره در برابر ما خشوع داشتند»؛ خضوعى آمیخته با ادب و احترام و ترس آمیخته با احساس مسؤولیت‏ که نشان می دهد خاشعین به هنگام رسیدن به نعمت گرفتار غفلت ها و غرورهایى که دامن افراد کم ظرفیت و ضعیف الایمان را به هنگام وصول به نعمت مى‏گیرد نمى‏شدند، آنها در همه حال نیازمندان را فراموش نمى‏کردند، و در خیرات، سرعت داشتند، آنها در حال نیاز و بى‏نیازى، فقر و غنا، بیمارى و سلامت، همواره متوجه خدا بودند، و بالآخره آنها به خاطر اقبال نعمت گرفتار کبر و غرور نمى‏شدند، بلکه همواره خاشع و خاضع بودند.[۷]

 

حقیقت خشوع بندگی

از صفات دیگر پرهیزگاران خشوع در عبادت است ؛[۸] که نشان می دهد عبادت‏ آنها سرسرى و بى‏روح نیست، بلکه حالت خضوع و خشوع‏ و حضور قلب که روح عبادات است در اعمال عبادى آنها موج مى‏زند و هرنمازى از آنها نردبانى است براى صعود به اوج قرب خدا.[۹]

 

مفهوم مخبتین

«مخبتین» به معناى متواضعان است که خداوند آنها را به عنوان کسانى که به هنگام یاد خدا، دل‏هایشان ترسان مى‏شود و در برابر مصائب، صابر و شکیبا و برپادارنده نماز، و انفاق کننده از همه مواهب هستند، تفسیر مى‏نماید.[۱۰]،[۱۱]

 

توبه، سعه صدر می خواهد

بسیارند کسانى که اعمال خلافى را مرتکب مى‏شوند، امّا گویى عارشان مى‏آید که عذر بخواهند و آن را عیب مى‏دانند، بلکه طلبکارند. این عیب بسیار بزرگى است. چه اشکالى دارد اگر انسان خلافى را مرتکب شد، همان‏گونه که پشیمان شده ، در پیشگاه خداوند توبه و استغفار مى‏کند، و حتی در پیشگاه خلق هم عذر بخواهد. اگر مردم واقعاً سعه‏ صدر، شجاعت و شهامت عذرخواهى را داشته باشند بسیارى از مشکلات در همان مراحل اوّلیّه پایان مى‏پذیرد.[۱۲]

بنابراین اگر در کارها منصف باشیم و عذرخواهى کنیم این خود، کلید زندگى سالم است، پس اعتذار (پوزش طلبیدن) از ارزش‏هاى اخلاقى است.[۱۳]

 

سخن آخر: (نقش سازنده خوف در بازدارندگی)

خوف‏ عامل بازدارنده در برابر طغیان‏ها و حرکات بى‏رویه است. همان گونه که وسیله نقلیه فاقد موتور، از حرکت باز مى‏ماند و فاقد ترمز در برابر پرتگاه‏ها و جاده‏هاى خطرناک ایمنى‏ ندارد، این مولفه در وجود هر انسانى باید به صورت متعادل باشند تا هم به سوى طاعات حرکت کند و هم از معاصى خوددارى نماید؛[۱۴] اینگونه است که حضرت علی (ع)می فرماید:«کسى که (از خدا) بترسد ایمنى‏ مى‏یابد»،[۱۵]

 

پی نوشت:

[۱] کلیات مفاتیح نوین ؛ ص۸۱۵٫

[۲] تفسیر نمونه ؛ ج‏۲۰ ؛ ص۳۷۴٫

[۳] سورۀ مؤمنون؛ آیه ۲؛تفسیر نمونه؛ ج ۱۴، ص ۲۱۳٫

[۴] لغات در تفسیر نمونه ؛ ص۲۰۴٫

[۵] اخلاق اسلامى در نهج البلاغه (خطبه متقین) ؛ ج‏۲ ؛ ص۱۷۸٫

[۶] سورۀ انبیاء؛آیۀ۹۰٫

[۷] همان ؛ ج‏۳ ؛ ص۱۸۷٫

[۸] اخلاق اسلامى در نهج البلاغه (خطبه متقین) ؛ ج‏۲ ؛ ص۱۷۵٫

[۹] پیام امام امیر المومنین علیه السلام ؛ ج‏۷ ؛ ص۵۶۸٫

[۱۰] سورۀ حجّ، آیات ۳۴- ۴۱، تفسیر نمونه، ج ۱۴؛ ص ۱۱۷ – ۱۳۶٫

[۱۱] لغات در تفسیر نمونه ؛ ص۵۱۲٫

[۱۲] انوار هدایت، مجموعه مباحث اخلاقى ؛ ص۲۴۲٫

[۱۳] همان.

[۱۴] پیام امام امیر المومنین علیه السلام ؛ ج‏۹ ؛ ص۳۶۳٫

[۱۵] نهج البلاغه با ترجمه فارسى روان ؛ ترجمه ؛ ص۷۸۵٫

تزریق چه نوع آمپولی روزه را باطل می کند؟


عقیق:امام: بنابر احتیاط واجب آمپولی که به جای غذا به کار می رود، ولی آمپولی که عضو را بی حس می نماید یا به جای دوا استعمال می شود، اشکال ندارد.

رهبری: بنابر احتیاط واجب آمپولهای مقوی یا مغذّی و هر آمپولی که در رگ تزریق می شود؛ لکن آمپولهای دارویی که در عضله تزریق می شود و نیز آمپولهایی که برای بی حس کردن به کار می رود، مانعی ندارد.

آیت الله مکارم: بنابر احتیاط واجب آمپولی که در رگ تزریق شود؛ در غیر این صورت اشکال ندارد.

آیات عظام شبیری، بهجت، فاضل: آمپولی که به جای غذا به کار می رود؛ ولی تزریق آمپولی که عضو را بی حس می کند یا به جای دوا استعمال می شود، اشکال ندارد.

آیات عظام سیستانی، وحید، صافی، نوری، تبریزی: انواع آمپول روزه را باطل نمی کند. ولی بنابر احتیاط مستحب از استعمال آمپولی که به جای غذا به کار می رود، خودداری نماید.

 

پی نوشت:

توضیح المسائل مراجع، ج۱، م۱۵۷۶٫ رهبری، اجوبه الاستفتائات، س۷۶۷٫ آیت الله صافی، جامع الاحکام، ج۱، س۴۷۳٫ آیت الله شبیری، کتاب احکام و استفتائات روزه، خوردن و آشامیدن، س۲۷٫ آیت الله نوری، هزار و یک مساله فقهی، ج۱، س۲۱۰٫ آیت الله بهجت، استفتائات، ج۲، س۲۸۶۹٫ آیت الله تبریزی، استفتائات، ج۱، س۶۸۱٫ جامع احکام، رضوی، م۴۵۸٫

بانویی که در محضر رهبری سرودی مادرانه و شیرین خواند



عقیق:اعظم سعادتمند از جمله شاعرانی بود که شب گذشته در محضر رهبر انقلاب همزمان با میلاد کریم اهل بیت (ع) شعر خواند.

سعادتمند در این دیدار سروده‌ای مادرانه خواند که رهبر انقلاب پس از اتمام شعر فرمودند: ” آفرین، چه خوب، یک سرود مادرانه از دل برخاسته و شیرینی بود.”

در ادامه این شعر منتشر می‌شود؛

ای دهانت لانه گنجشک‌های شاد پر چانه

کودک من ای تمام حرفهایت فیلسوفانه

صد گره وا می‌شود از بغض‌ها و اخم‌های من

می‌زنم هر بار بر موهای تا سرشانه‌ات شانه

تازگی‌ها اولین دندان پیشین تو افتاده ست

رفته یعنی از زمان مستی ما هفت پیمانه

با تو بازی می‌کنم دیوانه بازی می‌شوم هر وقت

از نبایدها و بایدهای عقل خویش دیوانه

تا شبیه کودکی‌هایم بفهمی حرف گل‌ها را

بسته‌ام روبان موهای تو را هم مثل پروانه

دعایی که امام زمان(عج) در قنوت نماز خود می خواند


عقیق:مرحوم مجلسی از کتاب «البَلَد الامین» مرحوم کفعمی نقل می‏ کند که مولانا حجه ابن الحسن(علیه‌السلام) در قنوت، چنین می ‏گفتند:

 «﴿اللّهُمَّ ملِکَ المُلکِ تُؤتی المُلکَ مَن تَشاءُ وتَنزِعُ المُلکَ مِمَّن تَشاءُ وتُعِزُّ مَن تَشاءُ وتُذِلُّ مَن تَشاءُ بِیَدِکَ الخَیرُ اِنَّکَ عَلی کُلِّ شی‏ءٍ قَدیر[۱]﴾ یا ماجد یا جواد … .[۲]»؛ [بارالها! مالک حکومت ها تویى، به هر کس بخواهى، حکومت مى‏ بخشى، و از هر کس بخواهى، حکومت را مى ‏گیرى، هر کس را بخواهى، عزت مى‏ دهى، و هر که را بخواهى خوار مى‏ کنى. تمام خوبی ها به دست توست، تو بر هر چیزى قادرى.]
 

 آخرین ذخیره هستی که سر انجام، مُلک و سلطنت غصب شده اجداد پاکش را به امر الهی باز پس خواهد گرفت، در دعای قنوت نماز خویش آیه شریفه فوق را می ‏خواند، تا روزی که حکم آیه شریفه در حق او اجرا شود و به این مُلک ظاهری برای احقاق حق و اجرای عدالت در عرصه گیتی برسد. در آن هنگام، عزّت اسلام و مسلمانان، ذلّت کفر و کافران، زبونی نفاق و منافقان و بالاخره خواری خونخواران مستکبر ظاهر خواهد شد.

پی نوشت:

[۱] آل عمران/ ۲۶٫

[۲] البلد الامین، ص۱۰٫ بحار الانوار، ج۸۲، ص۲۳۴٫

تسنیم، ج۱۳، ص ۵۸۹٫

سال‌ها برای آیت‌الله بهجت منبر رفتم



عقیق:حجت‌الاسلام والمسلمین حسین انصاریان استاد حوزه، مفسر و مترجم قرآن کریم در گفت‌وگویی به مناسبت سالروز رحلت مرحوم آیت‌الله بهجت (ره) گفت: بنده با مرحوم آقای بهجت در ارتباط بودم و حتی دو سه سال هم برایشان منبر می‌رفتم، خودشان هم از اول تا آخر منبر می‌نشستند و گوش می‌دادند و اینطور نبود که بلند شوند و بروند، حتی بعد از پایان مراسم هم با بنده صحبت‌ و نکات با ارزشی بیان می‌کردند.

وی افزود: ایشان ۹۰ سال عمر شریفشان را در چند بخش خوب هزینه کرد، یکی در بخش تحصیل آن هم در نجف و در کنار اساتید بزرگ، یکی در بخش انتقال علوم کسب شده به شاگردانش، یکی هم پرورش دینی و خدایی‌مسلک شاگردانش، او این کار را خوب انجام داد.

این استاد اخلاق خاطرنشان کرد: او فقط معلمی نبود که فقط علم را انتقال دهد، بلکه او معلمی بود که علاوه بر این، ارزش‌های تربیتی را هم انتقال می‌داد. غیر از اینکه ما به او معلم بگوییم می‌توانیم به آیت‌الله العظمی بهجت، مربّی فوق‌العاده‌ای بگوییم.

حجت‌الاسلام والمسلمین انصاریان اضافه کرد: در جامعه گفته می‌شود آموزش و پرورش، آموزش ما قوی است اما پرورش‌‌مان ضعیف است، مرحوم آقای بهجت هم آموزش‌ و هم پرورش‌شان قوی بود.

وی تصریح کرد: آیت‌الله بهجت هر روز اتصال شدیدی به حضرت سیدالشهداء (ع) داشت، طوری که زیارت عاشورای ایشان با صد سلام و صد لعن ترک نمی‌شد، او به شدت به حضرت اباعبدالله الحسین (ع) وابسته بود، از عبادت خسته نمی‌شد و در نمازهای واجب گریه مهلتش نمی‌داد.

این استاد اخلاق گفت: جای اینگونه افراد دارد در جامعه خالی می‌شود، اگر نمونه ایشان هم داشته باشیم خیلی اندک است و باید دعا کرد که حوزه‌های علمیه توان به خرج بدهند تا افرادی امثال آقایان بروجردی، خمینی، بهجت، علامه حلّی و شیخ انصاری را تربیت کنند.

فیلم این گفتگو را در ادامه ببینید:

تعداد بازدید : ۰

پاداش شگفت انگیز افطاری دادن!


عقیق:رمضان ماهی است که به ماه مهمانی الهی شناخته می‌شود و بر اساس روایتی از پیامبر(ص)، ماهى است که ابتدایش رحمت، میانه‌‏اش مغفرت و پایانش اجابت و آزادى از آتش جهنم است. فهم فلسفه اصلی روزه‌داری در دین مبین اسلام آن هم بر اساس آیات قرآن، و روایات اهل عترت(ع) انجام این فریضه الهی را هدف‌دار می‌کند و موجبات ارتقای سطح نیات و معرفت مؤمنان روزه‌دار را فراهم می‌کند.

از دیگر سو آگاهی از مهم‌ترین اعمال و رفتارها که زمینه بهره بیشتر مؤمنان از برکات رمضان را فراهم می‌کند، شایسته خواهد بود. بر اساس احادیث‌، حُسن ظن، دوری از افکار پریشان، خوش‌رفتاری، احترام به همنوعان، دستگیری از فقرا و گستردن سفره افطاری برای روزه‌داران از جمله آداب و رفتارهای این ماه شناخته می‌شود.

حجت‌الاسلام محسن جنتی‌منش استاد حوزه و دانشگاه و عضو مرکز ملی پاسخگویی به سؤالات دینی در گفت‌وگو با تسنیم درباره فضیلت ماه مبارک رمضان و آداب افطار به عنوان یکی از مناسک این ماه بیشتر توضیح می‌دهند.

* یکی از مسائلی که در بین عموم مردم مطرح می‌شود،‌ حکمت روزه‌داری است. به این صورت که چه ضرورتی دارد که در یک بازه زمانی انسان هیچ مواد غذایی مصرف کند؛ در این باره توضیح می‌دهید؟ 

علاوه بر آنکه قرآن تقوا و رشد را از حکمت‌های روزه‌داری مطرح می‌کند، به این صورت که انسان با منع خود حتی از حلال خداوند بر نفسانیات غلبه می‌کند، اهل‌بیت(ع) به برخی حکمت‌های ظاهری آن نیز اشاره فرموده‌اند.

ضرورت کمک به مستمندان

بر اساس روایات، یکی از علل و حکمت‌های روزه این است که با ایجاد حالت گرسنگی و تشنگی انسان به یاد ضعیفان و مستمندان و تنگدستان بیفتد و هر کسی به فراخور حال و وسع خود نسبت به آنان کمک نماید. کلینی در جلد چهارم اصول کافی می‌نویسد ابن عباس گفت: وقتی ماه رمضان فرا می‌رسید هر صاحب حاجتی که نزد رسول خدا مراجعه می‌کرد حاجتش برآورده می‌شد. در مورد حضرت زین العابدین (ع) نقل است که هر روز ماه رمضان را صدقه می‌داد.

حفظ حریم دین و حرمت زمان

حفظ عفت عمومی از جمله مهم‌ترین وظایف نظام اسلامی است؛ به عنوان نمونه حد شرابخوار ۸۰ تازیانه است، ولی اگر در ماه رمضان شراب خورده شود حالت دیگری دارد. نجاشی شاعر در روز ماه رمضان شراب خورد، او را نزد امیر المؤمنین آوردند، حضرت پس از یک شب زندان کردن او و اجرای حد شرعی شرابخواری ( ۸۰ ضربه)، ۲۰ ضربه شلاق اضافی، بخاطر شکستن حرمت ماه رمضان بر او زد. و در برخی روایات او پذیرای ۳۹ ضربه اضافی بدان جهت شد.

* یکی از سنت‌های مطلوب ایام ماه مبارک رمضان، سنت افطاری است. درباره آداب و برکات این سنت پسندیده می‌فرمایید.

همان طو رکه گفتید یکی از سنت‌های مناسبی که در بین مؤمنان رایج است و ریشه در ایمان مردم دارد، افطاری‌ دادن و میهمانی دادن اقوام و دوستان در ماه مبارک رمضان است. توجه یافتن به کسانی که در اداره زندگی‌شان به ویژه ضروری‌ترین امر یعنی غذا، با دشواری روبه هستند، یکی از حکمت‌های روزه است. در روایات چنان به افطاری دادن سفارش شده که از روزه مستحبی اهمیت بیشتری یافته است. امام کاظم علیه‌السلام فرمود: «افطاری دادن به برادر روزه‌دار از روزه‌ات بافضیلت‌تر است؛ فِطْرُکَ‏ أَخَاکَ‏ الصَّائِمَ أَفْضَلُ مِنْ صِیَامِکَ».

بی‌تردید هرگز افطاری دادن جای روزه واجب را نمی‌گیرد، اما در ارزیابی ثواب، گاهی ثواب افطاری بیشتر است. امام صادق علیه‌السلام نیز می‌فرماید: کسی که مؤمنی را افطاری دهد، کفاره یک سال گناه او شمرده می‌شود و کسی که دو مؤمن را افطاری دهد، بر خداوند است که او را وارد بهشت کند.

یا آن حضرت در دیگر روایت با اشاره به کیفیت افطاری فرمود: «هنگامی که حضرت امام زین العابدین (ع) روزه می‌گرفت دستور می‌داد گوسفندی را سر می‌بریدند و آن را تکه تکه ساخته و در دیگ می‌ریختند، آن حضرت در وقت غروب به دیگها سر می‌زد و در حالی روزه بوی آبگوشت را استشمام می‌کرد، آنگاه می‌فرمود: کاسه‌ها را بیاورید این کاسه را برای فلان کس و دیگری را برای فلان بکشید؛ و همینطور کاسه‌ها را پر می‌کردند تا آبگوشت به اتمام می‌رسید، آنگاه خود با نان و خرما افطار می‌کرد.» این روایت را سید بن طاووس در کتاب اقبال الاعمال خود نقل می‌کند.

فضیلت اطعام طعام

اما درباره مهمانی باید عرض کنم، این عمل به خودی خود دارای ثواب فراوانی است و به طور قطع در ایام ماه مبارک رمضان آن هم برای دادن افطاری به مهمانان فضیلت بیشتری می‌یابد.

مهمانی کردن در قرآن شریف و روایات ائمه معصومین علیهم‌السلام از اوصاف پیامبران و پیشوایان دین شمرده شده است. به عنوان مثال خداوند متعال در آیات۵۱ و ۵۲ سوره حجر می‌فرماید: «وَ نَبِّئْهُمْ عَنْ ضَیْفِ‏ إِبْراهیمَ؛ آنان را از مهمانان ابراهیم خبر ده‏»، «إِذْ دَخَلُوا عَلَیْهِ فَقالُوا سَلاماً قالَ إِنَّا مِنْکُمْ وَجِلُون‏؛ هنگامى که بر او وارد شدند ، و سلام گفتند . [ ابراهیم ] گفت : ما از شما مى‏ترسیم»‌، «فَراغَ إِلى‏ أَهْلِهِ فَجاءَ بِعِجْلٍ سَمین‏؛ پس به سوى خانواده‏اش بازگشت و گوساله‏اى فربه [ و بریان شده ] آورد».

از این جهت گرامی داشتن میهمان از لوازم ایمان به خداوند متعال و فضیلتی قرآنی شمرده شده است. پیامبر اسلام (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) می‌فرماید: کسی که ایمان به خدا و روز جزا دارد، باید میهمانش را گرامی بدارد. و نیز فرمود: خانه‌ای که در آن میهمان وارد نشود، فرشتگان نیز وارد نمی‌شود. امیرالمؤمنین(ع) چه بسا بر خود سخت می‌گرفت تا بتواند دیگران را بهتر مهمانی کند.

آیه‌ای در فضیلت ایثار امیرالمؤمنین و فاطمه زهرا(س)

امیرالمؤمنین علیه‌السلام گاهی خود غذا نمی‌خورد تا میهمان غذا بخورد. مردی نزد رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلم آمد و از گرسنگی شکایت کرد. آن جناب کسی را نزد اهلش فرستاد و پیام داد، اگر نزدتان خوراکی یافت می‌شود، برای این مرد بدهید. گفتند، غیر از آب چیزی یافت نمی‌شود. پیامبر صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم فرمود: «من لهذا الرجل الیله.» کیست که امشب این مرد را خوراک دهد؟ امیرالمؤمنین علیه‌السلام عرض کرد: من او را میهمان می‌کنم. آنگاه نزد فاطمه زهرا سلام‌الله‌علیها شتافت و پرسید: چه یافت می‌شود تا از این مرد پذیرایی کنیم؟ فاطمه(ی) عرض کرد:‌ اندکی غذا برای کودکان داریم، ولی میهمان را بر فرزندانم مقدم می‌دارم.حضرت فرمود: بچه‌ها را بخوابان و چراغ را خاموش کن.

چراغ را خاموش کرد. وقتی ظرف غذا آماده شد، علی علیه‌السلام دهان خود را حرکت می‌داد و چنان وانمود می‌کرد که مشغول خوردن است تا میهمان با خاطری آسوده غذا بخورد چون آن مرد به‌ اندازه کافی غذا خورد و دست کشید، کاسه را به فضل خداوند پر از غذا یافتند.

صبحگاه امیرمؤمنان برای نماز به مسجد رفت. پس از نماز، پیامبر اکرم (صلی‌الله‌علیه‌و‌آله‌وسلّم) به وی نگریست و در حالی که قطرات اشک از دیده‌اش فرو ریخت، فرمود: یا ابالحسن دیشب خداوند از کردار شما در شگفت شد و این آیه را فرو فرستاد. «وَ یُؤْثِرُونَ‏ عَلى‏ أَنْفُسِهِمْ وَ لَوْ کانَ بِهِمْ خَصاصَهٌ وَ مَنْ یُوقَ شُحَّ نَفْسِهِ فَأُولئِکَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ؛‌ و آنان را بر خود ترجیح مى‏دهند ، گرچه خودشان را نیاز شدیدى [ به مال و متاع ] باشد. و کسانى را که از بخل و حرصشان بازداشته‏اند ،[بر همه موانع و مشکلات دنیا و آخرت‏] پیروزند.»

 برکات افظاری دادن

* درباره آثار و برکات افطاری دادن چه نکاتی وجود دارد؟

بی‌تردید اگر میهمان روزه‌دار باشد، ثواب ارزش بالاتر خواهد بود. امام صادق علیه‌السلام می‌فرماید: فردی به نام سُدِیر در ماه مبارک رمضان، بر پدرم امام باقر علیه‌السلام وارد شد. حضرت فرمود: ‌ای سدیر، آیا می‌دانی در چه شب‌هایی قرار داریم؟ عرض کرد، بله پدرم فدایت باد؛ شب‌ های ماه رمضان است. امام فرمود: آیا می‌توانی در هر شب از این شب‌ها ۱۰ بنده از فرزندان اسماعیل را آزاد کنی؟
سدیر گفت: پدر و مادرم فدایت باد این‌ اندازه ثروت ندارم. امام فرمود: آیا می‌توانی نه بنده از فرزندان اسماعیل را آزاد کنی؟ سدیر باز همان گونه جواب داد. حضرت یکی یکی کم کرد تا فرمود: آیا می‌توانی هر شب یک بنده از فرزندان اسماعیل را آزاد کنی؟

سدیر عرض کرد: این مسئله در توانم نیست. امام فرمود: آیا می‌توانی هر شب مسلمانی را افطار دهی؟ مرد گفت: بله بلکه ۱۰ مسلمان را نیز می‌توانم. پدرم فرمود: ‌ای سدیر، من همین را اراده کرده‌ام. اگر بتوانی یک برادر مسلمان را افطاری دهی (ارزش آن) چون آزاد ساختن یکی از فرزندان اسماعیل است.

اما نکته‌ای که لازم می‌دانم توضیح دهم، درباره دیگر اهداف مهمانی‌ها به ویژه مهمانی‌های افطاری است. هدف از این میهمانی‌ها و افطاری‌ها، علاوه بر شاد کردن مؤمنان خصوصاً تنگدستان، ایجاد انس و هماهنگی و اتحاد بین مسلمانان است. اما اگر سفره‌هایی که هنگام افطار گسترده می‌شود برای خودنمایی و چشم و هم چشمی‌ها باشد و بی‌توجه به درماندگان و فقرا برگزار شود، جز گناه و دوری از حقیقت ثمری ندارد.

امیرمؤمنان علیه‌السلام در نامه‌ای به عثمان بن حنیف، که یکی از کارگزاران حضرت در بصره بود، نوشت: ‌ای فرزند حنیف، به من خبر رسیده که مردی از جوانان اهل بصره برایت خوانی گسترد و تو نیز دعوتش را اجابت کردی، خوراک‌های رنگارنگ برایت آوردند و قدح‌هایی در برابر چیدند و تو نیز حریصانه از آنها خوردی واستخوان‌های گوشت‌دار را با دندان پاک کردی. گمان نمی‌بردم، تو پذیرای دعوت چنین مردمی شوی و بر خوانی که بینوایان از آنها محرومند و توانگران پیرامونش حضور دارند، بنشینی. بنگر از این آخر دنیا چه می‌جویی؟! آنچه یقین نداری حلال است، دور افکن و از آنچه به یقین می‌دانی حلال است، استفاده کن.
افطاری و پذیرایی در صورتی ارزش دارد که از پیرایه‌ها
و تشریفات پاک و هدفش رضایت الهی و مسرور ساختن مؤمنان باشد.

دیدار سالیانه شاعران با رهبر انقلاب چه تأثیری بر شعر امروز گذاشته است؟


عقیق:نیمه ماه مبارک رمضان برای هر شاعر انقلابی یادآور لحظات خوشی است که بسیاری آن را چشیده‌اند و بسیاری دیگر در آرزوی درک آن هستند. حضور رهبر معظم انقلاب میان شاعران و اهل قلم، مربوط و محدود به سال‌های اخیر نیست، ایشان به‌روایت خود شاعرانی چون اخوان ثالث و امیری فیروزکوهی، پای ثابت برخی از انجمن‌ها در مشهد و بعد در تهران بودند. دیدار شاعران با ایشان در دوره ریاست جمهوری و در زمان رهبری نیز ادامه داشت و مشغله‌ها مانع برگزاری این نوع جلسات نشده است. استمرار این نوع جلسات پیام‌های دیگری غیر از ادب‌دوستی رهبر معظم انقلاب دارد و آن اهتمام ویژه ایشان به شعر به‌عنوان یک میراث ملی و استفاده از تمامی ظرفیت‌های ادبی کشور در مقوله شعر انقلاب و متعهد است.

در دوره رهبری ایشان طبق سنتی چندساله شاعران در نیمه ماه مبارک گرد هم آمده و برخی از آنها تازه‌ترین سروده‌های خود را در محضر رهبر انقلاب قرائت کرده و در نهایت، سخنان رهبر معظم انقلاب درباره شعر و جریان‌های ادبی در کشور حسن ختام مجلس است. یکی از نکات مهم در این دیدار، محک شعر امروز با نگاهی نقادانه و فارغ از تعارفات و «به‌به» و «چه‌چه»هایی است که آفت این روزهای جلسات نقد به‌شمار می‌‌‌آید. جلسات نیمه ماه مبارک رمضان به‌دلیل حضور شاعران از طیف‌های مختلف، حضور کارشناسان ادبی که سال‌هاست با ادبیات کلاسیک و نوی فارسی انس گرفته و شاعران جوان و تازه‌نفس، محفلی با حضور شاعران از اقشار مختلف و گوناگون است که می‌تواند بیان‌کننده جریان شعر امروز باشد، از این رو، بسیاری بر این باورند که جلسات نیمه رمضان، بزرگترین و مهمترین جلسات ادبی پس از انقلاب اسلامی است که بسیاری از جریان‌های شعری در برهه‌های مختلف، الهام‌گرفته از تذکرات و بیانات رهبر انقلاب در این جلسات است. نمونه‌ای از این جریان‌های شعری را می‌توان در شعر مقاومت دید که در سال‌های گذشته تلاش کرده تا هم‌پای اتفاقات جهان اسلام حرکت کرده و بی‌تفاوت از رخدادهای مهم روز نگذرد. طی سال‌های گذشته و از دل این دیدارها، چهره‌های جوانی به جامعه شعری ایران معرفی شدند که توانستند شعر را از فضای خمود و تنهایی شاعر خارج کرده و با در نظر گرفتن افق‌های گسترده‌تر، فضایی نو را به‌روی حیات ادبی کشور بگشایند.

از سوی دیگر، در روزگاری که توجه عمده مخاطبان به‌سمت هنرهای دیجیتال است و شعر به‌عنوان هنری مکتوب، کم‌کم جای خود را به هنر و ابزارهای جدید می‌دهد، نگاه رهبر معظم انقلاب درباب شعر همواره دلگرم‌کننده اهالی این هنر بوده است. فاطمه نانی‌زاد، از شاعران جوانی است که در این جلسات حضور دارد. او در این رابطه می‌گوید: من چند جلسه‌ای توفیق حضور در این جلسات را داشتم و به محضر رهبر معظم انقلاب رسیده‌ایم و در این مدت، یک جلسه شعرخوانی نیز داشتم. اینکه شما در برابر بالاترین و عالی‌ترین مقام مملکت نشسته‌ و شعر می‌خوانید و می‌بینید ایشان چقدر در حیطه ادبیات آشنا هستند و نظر دارند، آن‌قدر لذت‌بخش است که قابل وصف نیست. یادم هست سالی که در محضر ایشان شعر خواندم، به‌لطف خدا، هر بیتی که می‌خواندم با واکنش ایشان مواجه می‌شدم و هر بیتی که به‌همراه «طیّب اللّه» و «احسنت» ایشان می‌خواندم، احساس می‌کردم که یک قدم جلوتر می‌روم و این تحسین ایشان برای من ایجاد انگیزه می‌کرد.

جلسات شعر نیمه‌ رمضان انگیزه‌بخش است

او ادامه می‌دهد: احساس می‌کنم باید بعد از آن جلسه‌ای که در بیت حضور دارم، تلاش مضاعفی داشته باشم و نباید متوقف شوم. به‌نظرم باید شاعری که در این جلسات هست، باید تا آنجا پیش رود که بتواند نسبت به رسالتی که به‌عنوان یک شاعر به‌عهده دارد و از سوی دیگر، منویات ایشان در این رابطه، پاسخگو باشد. در مجموع باید بگویم که وقتی آنچه را ماحصل این سال‌های تلاشت بوده در قالب شعر در محضر رهبر انقلاب می‌خوانی و در حقیقت درس پس می‌دهی، برای شاعر مسئولیت‌آور است که حالا که ماحصل تلاش‌ها را ارائه کردی، از این به بعد هم نباید متوقف شوی.

پاسداری از میراث ادبی

اهمیت شعر بر تمام کسانی که در حوزه فکر و هنر فعال‌اند، آشکار است، اما متأسفانه شعر را باید یکی از مظلوم‌ترین هنرهای کشور به‌شمار آورد که گاه در غوغای رسانه‌ای و گاه در غفلت مسئولان به دست فراموشی گذاشته می‌شود. شعر هویت ایران و جزوی از تمدن ایران است،‌ اما در سال‌های اخیر با بی‌توجهی، به گوشه‌ای رانده شده است. برخی مانند اسماعیل امینی، شاعر و استاد دانشگاه، بر این باور هستند که جلسات نیمه رمضان این موضوع مهم را گوشزد و یادآوری می‌کند که شعر، جزوی جداناپذیر از فرهنگ و تمدن ایران است. او دراین‌باره می‌گوید: موضوع شعر، طرفدار داشتن یا نداشتن نیست. موضوع این است که شعر با بنیان‌های فرهنگی ما و با میراث ما به‌لحاظ اعتقادی و تجربی سر و کار دارد. کاری که این دیدار انجام می‌دهد این است که اولاً توجه عمومی  را به اهمیت شعر جلب می‌کند، یعنی اینکه، این هنر تفننی نیست و هنری کنار هنرهای دیگر نیست و با آن‌ها فرق دارد. شعر، هنری برای انتقال تجربه‌ها و مباحث فرهنگی به نسل‌های بعدی است.

هنر کهنه‌نشدنی

حضور شاعرانی از کشورهای مختلف از جمله ویژگی‌های دیدارهای رمضان در سال‌های اخیر است؛ شاعرانی که یا فارسی زبان مادری‌شان است یا به‌دلایل مختلف به این زبان انس داشته و به این زبان شعر می‌گویند. جلسات نیمه رمضان در سال‌های گذشته چهره‌های جدیدی از این دسته از شاعران را به جامعه فارسی‌زبان معرفی کرد؛ شاعرانی که اندیشه خود را در جان قند پارسی ریخته و حلوای قندی تقدیم فارسی‌زبانان کرده‌اند که شعرشان به چندبار شنیدن می‌ارزد، در واقع می‌توان گفت که یکی از ثمرات جلسات نیمه رمضان، روشن نگاه داشتن چراغ شعر و زبان فارسی در جوامعی است که شاید سال‌هاست فارسی گفتن و خواندن در آنجا به فراموشی گذاشته شده و یادآوری این نکته است که همچنان شعر، «هنر بسیار فاخر و مهم و کهنه‌نشدنی در تاریخ است». طی سال‌های اخیر شاعرانی از هندوستان،‌ افغانستان، تاجیکستان، پاکستان، ترکیه، اوکراین و… حضور داشتند که هریک بر روشنایی شعر فارسی افزوده‌اند.

تأثیر جلسات نیمه رمضان بر شعر کشورهای فارسی‌زبان

محمدکاظم کاظمی، شاعر و پژوهشگر افغانستانی، دراین‌باره می‌گوید: مهمترین تأثیر این جلسات در خود جامعه فارسی‌زبان کشورهاست‌، به‌نوعی که بین فارسی‌زبانان ارتباطی ایجاد می‌کند، رفت‌وآمد آغاز می‌شود،‌ این جلسات ایجاد همدلی می‌کند و نوعی احساس مثبت به جمهوری اسلامی ایران در منطقه ایجاد می‌کند. بسیاری از شاعران جوان با این دیدارها شناخته شده‌اند و بعد آثار شاخص‌تری از خود منتشر کرده‌اند،‌ از همین رو بوده که ما تلاش داشتیم تا از چهره‌های متنوع شعر افغانستان در این دیدارها حضور داشته باشند‌، حتی چند باری که به بنده پیشنهاد کردند شعرخوانی داشته باشم،‌ مقاومت کرده و نوبت را به شاعران جوان افغانستان سپرده‌ام تا چهره شعر افغانستان در جامعه ایران تک‌صدایی نباشد.

او ادامه می‌دهد: این دیدارها همچنان که بین شاعران ایران جریان‌ساز است، در شاعران افغانستان هم جریان‌ساز است،‌ اما نباید انکار کنیم که جامعه شعری افغانستان به هر حال یک‌دست نیست با توجه به تعدد اقوام، قبایل و گرایش‌های سیاسی و مذاهب مختلف و به‌خصوص تأثیری که کشورهای خارجی بر مردم افغانستان دارند.

فرزندان زمانه خود

حسین آکین،‌ شاعر و روزنامه‌نگاری ترکیه‌ای، نیز دراین‌باره به تسنیم می‌گوید: شعر آخرین تحفه‌ انسان به جهان قبل از رفتنش از دنیاست. شعر باعث اتحاد و نوعی برادری و شناخت از همدیگر می‌شود. ما شاعران نیز فرزندان زمانه خود هستیم، اتفاقات منطقه و جهان اطراف خود را می‌بینیم، درک می‌کنیم و به آن واکنش نشان می‌دهیم. در جلسات نیمه رمضان انسانیت معنای دیگری می‌یابد. رهبر انقلاب به‌واسطه شناختی که از انسان، انسانیت و ارتباط انسانیت با شعر دارند، در این جلسه حاضر می‌شوند، در واقع جمعی که انتخاب می‌شوند و به دیدار ایشان می‌روند، بازنمودی از فضای انسانی میان رهبری یک جامعه با شاعران آن مملکت است به‌طوری که نکات رهبر معظم انقلاب قوت قلبی برای شاعران است.

او با بیان اینکه همه چیز اقتصاد نیست، همه چیز سیاست نیست، اصل انسانیت است، می‌افزاید: انسانیت با شعر گره خورده است و با این گفتمان‌ها و فضاها، انسانیت معنای دیگری می‌یابد. نگاه رهبر انقلاب به شعر را نگاهی روشنفکرانه می‌بینم. ارتباط بین شعر و انسانیت، شعر و اجتماع و شعر با یک رهبر انقلابی در این جلسات تعریف می‌شود. نظرات و اشراف ایشان به حوزه ادبیات و شعر و اهداف آنها نسبت به وضعیت روز جامعه و همانندسازی این اهداف برای ما بسیار اهمیت دارد. رهبر انقلاب خود شاعر هستند، از این رو شعر را می‌شناسند و از ظرایف آن مطلع‌اند.

شعر باید زنده باشد

کنار حلقه ادبی شاعران فارسی‌زبان، در سال‌های اخیر شاهد شکل‌گیری حلقه‌ای قوی از ادبیات مقاومت در ایران و کشورهای جهان اسلام هستیم؛ حلقه‌ای که برآمده از بیانات و تذکرات رهبر معظم انقلاب در دیدارهای سال‌های گذشته و با توجه به اتفاقات مهم در جهان اسلام است. ایشان در دیدارهای مختلف شاعران را به سرودن و تبیین ارزش‌های مقاومت اسلامی در قامت شعر، تشویق کردند. هرچند شعر مقاومت در ایران پس از انقلاب اسلامی شکل جدی گرفت، اما پس از اتمام جنگ تحمیلی، توجه به این مفاهیم و موضوعات کم‌کم جای خود را به موضوعات دیگر داد. توجه ایشان به مقاومت اسلامی، تولد دوباره شعر مقاومت را رقم  زد؛ جریانی که امروز نه‌تنها در ایران که در کشورهای اسلامی نیز تقویت شده و می‌توان از آن با عنوان حلقه ادبیات مقاومت یاد کرد.

رهبر معظم انقلاب در دیدارهای سال‌های گذشته چه با تشویق و چه با توصیه این موضوع مهم را به شاعران یادآوری کردند که «شعر باید زنده باشد و نسبت به مسائل جاری و نیازهای کشور موضع داشته باشد» و یا جای دیگر فرمودند: «حوادث سوریه و مدافعان حرم و قضایای مهم عراق درخور سرودن صدها و هزاران شعر است» و شاعران را دعوت کردند تا با پرداختن به این مسائل، به این موضوع بپردازند که «چگونه «عراقِ صدّام» به «عراقِ شهید حکیم» تبدیل شد». نتیجه این راهنمایی‌ها، انتشار سروده‌های متعدد به زبان‌های فارسی و عربی در ایران و کشورهای جهان اسلام است که با در نظر گرفتن اقتضائات روز، تلاش کردند تا شعری جاندار خلق کنند. شعر مقاومت امروز بیش از هر زمان دیگری، درختی است استوار که بیشترین ثمره آن، عشق است، عشق به مفاهیم اسلامی که گاه به‌دست زمان یا جور زمانه دستخوش فراموشی شده است.

نکته‌های فراموش‌شده

با تمام این ویژگی‌ها، به‌نظر می‌رسد کنار تأثیرات مثبتی که این جلسات بر جریان شعر امروز داشته و دارد، نکاتی مغفول مانده است. رهبر معظم انقلاب هرساله در دیدارهای متعدد، نکاتی را درباب شعر امروز متذکر می‌شوند اما به‌نظر می‌رسد که بخشی از موضوعاتی که مطرح شده چندان اجرایی نشده است، از جمله این موضوعات، می‌‌توان به شعر کودک و نوجوان اشاره کرد. ایشان بارها در دیدارهای متعدد، بر توجه بر این حوزه شعر تأکید کرده و شاعران را دعوت به سرودن در مفاهیم «حکمت اسلامی» و «حکمت سیاسی» کرده‌اند و تأکید دارند شاعرانی که زبان رسایی دارند، حکمت‌های ایرانی اسلامی را وارد شعر کودک و نوجوان کنند. اما جریان ادبیات کودک و نوجوان امروز نشان می‌دهد که شعر کودک، حاشیه شعر امروز قرار دارد. گذشته از این، وجود ترجمه‌های متعدد رمق آثار بومی را گرفته است.

توجه به احوال شخصیت‌های ملی از دیگر موضوعاتی است که ایشان در دیدارهای اخیر با شاعران به آن توصیه کرده‌اند؛ موضوعی که هرچند تلاش شده تا با برگزاری جشنواره‌های متعدد تا حدودی خلأها و ضعف‌های این حوزه برطرف شود، اما هنوز به نتیجه کامل نرسیده است.

امسال نیز شاعرانی از ایران و کشورهای فارسی‌زبان همزمان با نیمه ماه مبارک رمضان، به دیدار رهبر معظم انقلاب می‌روند. گفته می‌شود که در این دوره نیز بیش از ۲۵ شاعر، سروده‌های خود را قرائت می‌کنند. برای انتخاب این سروده‌ها، ۱۵ هزار قطعه شعر مورد بررسی قرار گرفته و تلاش شده تا سروده‌های منتخب، بیان‌کننده جریان شعر امروز کشور باشد.

محفل شعر “صبح بهشت” در خانه مهر رضا



عقیق:محفل شعر “صبح بهشت”پیشکش شاعران آیینى به ساحت مقدس کریم اهل بیت؛ حضرت امام حسن مجتبى باحضور سید محمد جواد شرافت، سید حمیدرضا برقعى، هادى جانفدا، سید محمدعلى نقیب، سید مهدى شفیعى، هادى ملک پور، رضا یزدانى و فاطمه نانى زاد در خانه مهر رضا برگزار شد.

افزایش گیت‌های خروج زائران اربعین در مرزها ‌


عقیق:شهریار حیدری دبیر ستاد مرکزی اربعین حسینی در گفت‌وگو‌یی با اشاره به فعالیت ستادهای استانی و شهرستانی، اظهار داشت: تمامی کمیته‌ها و ستاد‌ها به منظور برپایی مراسم باشکوه پیاده‌روی اربعین فعالیت می‌کنند.

وی با بیان اینکه برنامه‌ریزی برای تأمین امنیت زائران به عنوان یکی از موضوعات مهم آغاز شده است، افزود: امسال به دلیل رایگان شدن ویزای عراق تعداد زائران بیشتر خواهد شد و ما پیش‌بینی می‌کنیم بیش از ۳ میلیون ایرانی در پیاده‌روی اربعین ۹۸ شرکت کنند.

حیدری از افزایش گیت‌های مستقر در مرزهای خروجی خبر داد و گفت: امسال با توجه به پیش‌بینی افزایش تعداد زائران نیاز به افزایش گیت‌ها نیز داریم که البته این امر باید توسط نیروی انتظامی درخواست داده شود تا در کمیته امنیتی نظامی بررسی و توسط کمیته زیرساخت نیز عملیاتی شود.

دبیر ستاد مرکزی اربعین با بیان اینکه سال گذشته ۲۲۰ گیت در مرزها مستقر بود، خاطرنشان کرد: این تعداد گیت جوابگوی ۲ میلیون زائر سال گذشته بود اما امسال هم‌گام با افزایش تعداد زائران تقویت خواهد شد.

وی درباره تعداد گیت‌های خروجی زائران اربعین امسال گفت: این افزایش باید مطابق با تفاهم‌نامه با عراق صورت گیرد به طوری که باید به سفارت ایران در عراق اعلام کنیم تا متناسب با امکانات، گیت و پرسنل گذرنامه را افزایش دهد چرا که اگر ایران گیت‌های امنیتی را افزایش دهد، ولی عراق با همان امکانات قبلی استقرار یابد، به طور حتم پس از خروج زائران از گیت امنیتی ایران، در گیت‌های عراق ترافیک انسانی و ازدحام ایجاد می‌شود.

به گزارش فارس، امسال زیرساخت‌های لازم در مرزهای شلمچه، چذابه، مهران و خسروی به عنوان مرز اصلی آماده تردد زائران اربعین هستند.

کتاب «زن آقا» به چاپ هفتم رسید


عقیق:«زن آقا» نام داستانی به نویسندگی زهرا کاردانی است، این داستان را انتشارات سوره مهر سازمان تبلیغات اسلامی مشتمل بر ۱۴۰ صفحه رقعی، در قالب یک سفرنامه به چاپ رسانده و استقبال خوب از آن سبب شده تا به چاپ هفتم نیز برسد.

کاردانی در این کتاب سعی دارد یک برش از زندگی طلبگی یک زن و شوهر و فرزندشان را روایت کند که در سفر هستند.

حوادث این کتاب با ورود این زوج طلبه به جنوب ایران آغاز می‌شود و به نوعی سعی دارد مهمان نوازی و آداب و رسوم مردمان خونگرم جنوب ایران را نیز به تصویر بکشد.

کتاب دارای زبانی ساده است و خرده روایت‌ها به خوبی کنار هم چیده شده‌اند تا خط سیر داستان را شکل دهند اما به نظر می‌رسد فهرست بندی این کار در زمره اقداماتی بود که ضرورتی برای اجرای آن نمی‌توانیم ببینم چرا که چیزی را به کتاب نمی‌افزاید.

نویسنده همچنین سعی دارد تعلیقی را در ابتدای کتاب به وجود آورد که مخاطب با داستانش همراهی کند، به نظر می‌رسد در این کار نیز موفق بوده اما گره داستانی را خیلی زود باز می‌کند که می‌توانست بازهم به این تعلیق ادامه بخشد.

در بخشی از این کتاب می‌خوانیم: تا رسیدم جلوی در، یک نفر پرید جلو و دستم را بوسید. صورتش را که دیدم داغ شدم خشکم زده بود یک زن سن و سال‌دار خم شود و دست من یک الف بچه را ببوسد!؟ مبهوت نگاهش کردم جلوی در ورودی پر از دمپایی پلاستیکی صورتی، سبز و نارنجی بود کفش‌های زهوار در رفته و چند دمپایی چرمی؛ کفش هام غریبگی می‌کردند. رفتند و یک گوشه دیوار جاگیر شدند.

کف دست‌هایم عرق کرده بود. با چادر خودم را باد می‌زدم. بچه به بغل توی صف‌ها دنبال جا برای نشستن می‌گشتم این اولین بار بود که توی یک فضای عمومی همه نگاهم می‌کردند. یاد تبلیغ روغن آفتابگردان افتادم. چشم‌ها روی من گیر کرده بود گردن‌ها می‌چرخید و دهان‌ها می‌جنبید خدا را شکر که زبان محلی شأن را نمی‌فهمیدم. از کنار صف خانم‌ها گذشتم. چند نفر دست از صحبت کشیدند و سلام کردند یکی از خانم‌ها گفت: زن آقا بیا اینجا جلوی کولر بنشین. رفتم و بین لبخندهایشان نشستم…

1 2 3 4 80